کمربند حیات و زیست پذیری

شب ها زمانی که به آسمان صاف و عاری از آودگی نوری نگاه کنیم هزاران هزار ستاره درخشان و کم فروغ را خواهیم دید که آسمان ما را شکل و نقش میدهند . البته نگاه هر کس به آسمان می تواند متفاوت باشد . ما میخواهیم در این نگارش آسمان را از دید یک فرد کنجکاو در رابطه با حیات فرا زمینی و و کسی که سوالات بسیاری درباره زیست پذیری سیارات و حتی حیاتمندی خود زمین دارد بنگریم .
اولین سوالی که در ذهن یک فرد کنجکاو ایجاد میشود قطعا وجود موجودات فرازمینی نخواهد بود مگر انکه ذهن دوستداری در رابطه با این موضوع داشته باشد البته گاها به دلیل اینکه ترسی وجود دارد که در محافل علمی مقاومتی در رابطه با مطرح شدن مسائل مرتبط با موجودات فرازمینی از سوی برخی افراد صورت گیرد کمتر در رابطه با این موضوع پرداخته می شود ولی به نظر نگارنده برخورد علمی و به دور از شبه علم با این موضوع می تواند جذاب , هیجان انگیزو آموزنده باشد .
حال به ذهن فرد علاقه مند باز می گردیم . سوالی که آدمی را درگیر خود می کند این است با این همه تراکم ستاره ای به راستی ما در پهنه کهشکان راه شیری و یا در پهنه کائنات تنها هستیم ؟
بررسی علمی وجود و شکل گیری حیات در یک سیاره ابعاد و گستره های وسیعی دارد که شاید سخن گفتن به طور کامل درباره این موضوعات ساعت ها و صفحه ها به طول بیانجامد ولی ما در رابطه با یکی از مهمترین موارد در زیست پذیری سیارات سخن خواهیم گفت .
نجومی ها در رابطه با کمربند حیات یا کمربند سبز یا نوار زیست پذیری قطعا چیزهایی شنیده اند و یا حتی اطلاعات کاملی از ان دارند ولی در این نگارش سعی میشود نگاه دیگری در رابطه با شکل حیات صورت پذیرد . کمربند حیات به مکانی در اطراف ستاره گفته می شود که سیاره حرارت مناسبی را از ستاره مادر دریافت می کند چنانکه می تواند آب مایع در سطح خود داشته باشد . برای روشن شدن بهتر موضوع مثالی را می زنیم . یک شب رصدی سرد زمستانی را در نظر بگیرید در بین برنامه رصدی قطعا احساس سرما باعث می شود به فکر استراحت و گرم شدن بیفتید با کمک دوستان آتشی را روشن می کنید و در اطراف ان تجمع می کنید حال اگر در فاصله خیلی زیادی از آتش بنشینید احساس سرما خواهید کرد و اگر عکس ان در فاصله کمی از آتش بنشینید حرارت بر روی صورت و بدن شما آزار دهنده خواهد بود تنها در صورتی از آتش لذت خواهید برد که در فاصله مناسبی از اتش بنشینید و از حرارت ان لذت ببرید البته قابل ذکر خواهد بود که در همان فاصله مناسب پست سر شما دمای کمتری را احساس میکند و جلوی بدن شما که رو به اتش هست دمای بیشتری را احساس میکند همان تغییرات دمایی که در زمان شب و روز رخ می دهد حال با روشن شدن موضوع به مسئله مایع بودن اب می پردازیم .
وجود آب مایع نشان از عوامل متعددی هست که نشان می دهد یک سیاره می تواند محیط مساعد و مناسبی جهت بهره مندی حیات را داشته باشد . خب آب جامد شاید در بسیاری از سیارات سامانه خورشیدی خودمان وجود داشته باشد مثل سیاره بهرام یا مریخ و نقاط پست کره ماه ولی خب نشان دهنده شرایط سخت و سردی هست که سیاره مورد نظر را در برگرفته و یا بر عکس وجود بخار آب در اکثر سیارات سامانه خورشیدی خودمان چون ناهید , هرمز و کیوان و یا سیارات فراخورشیدی به اثبات رسیده ولی باز بخار آب هم می تواند حاکی از شرایط سخت و گرمای شدید سیاره میزبان باشد پس وجود آب مایع به این معناست که شرایط خوبی و یا حداقل متغیر به سمت خوبی در سیاره میزبان حاکم است و خب طبعا می تواند هر سه فاز آب را در خود داشته باشد که نشان از پویایی و زنده بود سیاره از نظر آب وهوایی و زمین شماختی است .
خب رویا پردازی شخص کنجکاو بدانجا رسید که سیاره ای که در کمربند حیات است می تواند آب داشته باشد و با توجه به این نکته که احتمالا جو مناسبی هم دارد پس موجود زنده در ان وجود دارد ؟
با توجه به محدودیت های مسافتی و تکنولوژیکی نمی توان به این مسئله جواب قطعی داد همانطور که بسیار موارد مناسب توسط تلسکوپ هایی مثل کپلر یا اسپیتزر و … مشاهده شدند ولی اثبات حیات بر روی ان ها ممکن نشد . سوالی که فرد شاید از خود بپرسد شاید این باشد که اگر موجود زنده در این سیارات بود یحتمل نشانه های سیگنالی از انها شاید به ما می رسید پس وجود ندارند ؟؟؟
نه گفتن به طور قطع شاید کار درستی نباشد ولی می توان اینگونه پاسخ داد که دو احتمال وجود دارد :
1. درست است که سیاره شرایط مناسبی از لحاظ فاصله و آب و هوایی برای بهرمندی حیات دارد ولی شاید موجود زنده روی سیاره مورد نظر اصلا هوشمند نیست و یا شاید در حد یک حیات مبتنی بر آب و به صورت تک یاخته ای و سلولی است و یا به صورت حیات جانوری باشد پس اگر اینگونه باشد انتظاری از برقرای ارتباط سیگنالی نباید باشد .
2. حتی اگر حیات هوشمندی هم وجود دارد شاید فاصله انقدر زیاد باشد که یک سلام و احوال پرسی کوتاه چندین سال بطول بیانجامد البته اگر سیگنال های ارسالی در حد نشانه باشند و نیاز به رمز گشایی نداشته باشند و یا اصلا دوست ندارند با ما ارتباط برقرار کنند و یا هوشمند هستند ولی در سطح تکنولوژیکی نیستند که بخواهند ارتباط برقرار کنند .
3. و احتمال سوم هم می تواند این موضوع باشد که شاید اصلا موجودی روی سیاره نیست و عاملی وجود دارد که ما به دلیل بعد مسافت از ان خبر نداریم و همان عامل عدم حیات را توجیه می کند .

محمد مسعود صحت بخش

یکشنبه, فروردین ۲۵م, ۱۳۹۸ زیست اخترشناسی | دفعات بازدید: 114

اضافه کردن نظر