بارش جوزایی و عامل آن

بارش شهابی جوزایی (Geminid Meteor Shower) از بزرگترین بارش‌های شهابی سالانه است که در صورت فلکی جوزا (دوپیکر)، در شب‌های زمستان، قابل مشاهده هست . بارش جوزایی اغلب بزرگترین بارش شهابی سال لقب می‌گیرد ولی برخی اوقات این عنوان را بارش های شهابی برساوشی، بارش کوادرانتی و یا بارش شیر (اسدی) به خود اختصاص می دهند . یکی از ویژگی های جالب این بارش شهابی این هست که زمانی که بارش‌های جوزایی فعال می‌شود، گستره زمانی اوج این بارش‌ها می‌تواند تا حدود ۲۴ ساعت ادامه داشته باشد و این باعث می شود بارش جوزایی را ‌بتوان در اوایل غروب مشاهده کرد .
در اوج بارش که در 23 آذر رخ می دهد می‌توان ۱۲۰ شهاب را در هر ساعت مشاهده کرد. منشاء این بارش بر خلاف سایر بارش‌های شهابی یک دنباله‌دار نیست بلکه یک سیارک هست که این بارش شهابی را به یک بارش شهابی خاص بدل نموده .
عامل بارش شهابی جوزایی سیارکی هست به اسم فایتون این سیارک هر ۱.۴ سال یک بار مدار خود به دور خورشید را مپیمایش میکند . فایتون در حضیض فقط ۲۱ میلیون کیلومتر با خورشید فاصله دارد. . فایتون در افسانه های یونانی سوار بر ارابه ای به خورشید نزدیک و معدوم شد . یکی از مسائلی که برخی دانشمندان مطرح می کنند این است که شاید فایتون یک هسته دنباله دار خاموش است که البته از واقعیت به نظر نگارنده دور است چون ماهیت دنباله دارها به گونه ای نیست که فعال یا غیر فعال باشند زمانی که به خورشید نزدیک شوند بر اثر گرما تبخیر شده و دنباله و هاله ایجاد می گردد . ولی موضوع قابل توجه در مورد فایتون این هست که چطور یک سیارک به شهاب تبدیل میشه . فرد ویپل از رصدخانه کالج هاروارد، اولین کسی بود که فهمید فایتون عامل تولید باران شهابی جوزایی هست.
در گذشته دور، مقدار بسیار زیادی از خرده سنگ‌ها و ذرات گرد و غبار از سیارک فایتون برجای ماند و برخورد زمین با این بقایا عامل اصلی وقوع بارش جوزایی هست. این امکان وجود داره که برخورد با یک شهاب سنگ یا آسمان سنگ دیگری منجر به تولید خرده‌ سنگ‌ها و ذرات گرد و غبار شده باشه و برای مدت‌ها بدون نزدیک شدن به زمین در فضا باقی بماند. قبل از آنکه زمین ذرات به جا مانده را به سمت خود جذب بکند گرانش سلطان سیارات هرمز مسیر حرکت آنها را آشفته می‌کند. تاثیرات سلطان سیارات در نهایت به نزدیک شدن این خرده سنگ‌های به زمین می‌شود. تمام این فرایند ها در مجموع، منجر به افزایش اوج بارش نسبت به سده‌های گذشته میشود .
نظریات مختلفی سعی داشتن تا ایجاد این باقی مانده های سیارکی را توضیح بدهند بطور مثال برخی معتقدند برخورد میان سیارک فایتون و سیارک دیگری به نام پالاس باعث ایجاد این خرده سیارک های شده .
یک نظریه دیگر عنوان می‌کند زمانی که فایتون به حضیض مداری خود در گردش به خورشید می رسد گرما باعث از هم گسیختگی ذرات سیارک می‌شود. فضاپیما STEREO سازمان فضایی آمریکا در بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲ میلادی سیارک فایتون را به طور دقیق زیر نظر داشت مشاهدات نشان می دهد که برخی مواقع در حضیض مداری در این سیارک، همانند یک دنباله دار دنباله ای پدیدار میشود دانشمندان احتمال میدن، زمانی که فایتون به فاصله 21 میلیون کیلومتری خورشید برسد با دمایی بیش از ۷۰۰ درجه سانتیگراد مواجه می شود همین موضوع منجر به پیدایش جریانی از ذرات گرد و غبار در مسیر این سیارک بشود .

محمد مسعود صحت بخش

دوشنبه, فروردین ۲۶م, ۱۳۹۸ بارش های شهابی | دفعات بازدید: 110

اضافه کردن نظر