تغییر فاز جهان
بعد از BIG BANG جهان داغ ما که دمایی بالغ بر 100000 میلیون درجه داشت به سرعت گسترش و انبساط خود را آغاز کرد و مرحله به مرحله قضایای جدیدی را به وجود آورد که اکنون کیهانشناسان تا حدودی بعضی از
این مسائل را کشف کرده اند .
حدود 3 دقیقه پس از BIG BANG که لحظه بسیار مهم و سازنده در آغاز جهان به شمار می آید عناصری شروع به شکل گیری کرده وجهان ما از یک مقطع وارد مقطع دیگری شد که دانشمندان به آن دوران تاریک میگویند چون از
این دوران هیچگونه نوری به ما نمی رسد وما از این دوران اطلاع چندانی نداریم . یعنی در جهان یک حالت تاریکی وجود داشت و علت آن هم این مسئله بود که عناصر هیدروژنی که به وجود آمده بود و با انبساط جهان از درجه حرارت جهان کم شده بود این هیدروژن ها به هیدروژنی مولکولی تبدیل شده و تمام نوری که ساطع می شد راجذ ب می کردند که امروزه هم می توانیم این واقعیت را مشاهده کنیم .
مدت بسیار زیادی بعد از BIG BANG که جهان به صورت چشمگیری گسترش یافته بود حدود 300000 سال بعد از انفجار بزرگ ستارگان و کهکشان ها کم کم تشکیل شده و بعد ا ز آن کهکشان ها خوشه های کهکشانی را در طول عمر جهان به وجود آوردند و کهکشانهای کوچکتر در برخورد ومخلوط شدن باهم کهکشان های بزرگتر را به وجود آوردند که کهکشان راه شیری خودمان یکی از این نمونه کهکشان ها است .
جهان در حال انبساط و سرعت حرکت کهکشانها متناسب با فاصله آنها با یکدیگر است یعنی هر چقدر کهکشانها از هم دورتر باشند سرعت حرکت آنها نسبت به هم زیادتر است . این قانونی است که ادوین هابل در سال 1926 میلادی
کشف کرد واساس کیهان شناسی مشاهداتی است. اگر سرعت یک کهکشان را داشته باشیم یک رابطه خطی بین سرعت و فاصله آن کهکشان تا کهکشان ما وجود دارد.
ماده قابل رویت جهان تنها 4 در صد از کل ماده جهان را تشکیل می دهد و 96 درصد آن را ماده ای موسوم به ماده تاریک تشکیل می دهد که ما نمی توانیم آن را ببینیم . این مواد به دلیل اینکه نوری از خود ساطع نمی کنند قابل رویت نیستند اما به دلیل اینکه ماده هستند جاذبه دارند واز روی همین اثرات گرانشی آنها می توان پی به وجودشان برد که میزان آن می تواند نشان دهنده ابعاد جهان ما باشد.
ماده تاریک هنوز هم برای دانشمندان به صورت یک معما باقی مانده ولی در سال های اخیر معمای پیچیده تری به نام انرژی تاریک ذهن اکثر دانشمندان را به خود مشغول کرده است . رفتار انرژی تاریک بدین گونه است که وقتی جهان منبسط می شود به واسطه وجود ماده موجود در جهان سرعت این انبساط می بایست کم شود یعنی شتاب حرکت دور شدن کهکشان ها از یکدیگر کم شود به دلیل جاذبه ماده موجود در جهان اما اخیرا" گروهی از دانشمندان به کشفیاتی در این زمینه دست یافته اند که حاکی از آنست که ما در جهانی هستیم که بر عکس شتاب آن رو به افزایش است (به جای آنکه رو به کاهش باشد) و علت این مسئله وجود انرژی تاریکی است که بر تمام کائنات سیطره دارد و حدود 73 درصد از انرژی موجود در جهان را انرژی تاریک به خود اختصاص داده است .
مطلبی که جدیدا" به توسط گروهی از دانشمندان تلسکوپ فضایی هابل و به سرپرستی دکتر بهرام مبشر کشف شده است اینست که در نقطه ای از زمان این قضیه روی داده چون بر اساس تحقیقاتی که این گروه انجام داده اند سرعت انبساط جهان رو به کاهش بوده است ولی به یکباره یک حالت تغییر فاز در جهان به وجود آمده و سرعت انبساط رو به افزایش نهاده است که همانطور که گفته شد عامل آن انرژی تاریک بوده است .
این لحظه محاسبه و مشخص شده است و در حدود (5/4 میلیارد ) سال پیش این تغییر فاز صورت گرفته و تقریبا" همزمان با شکل گیری سامانه خورشیدی بوده است .
ماهیت انرژی تاریک به این صورت است که جاذبه به جای اینکه از خود خاصیت جذب نشان دهد خاصیت دافعه پیدا می کند یعنی مواد به جای این که یکدیگر را جذب کنند یکدیگر را دفع می کنند و اگر این مسئله درست باشد در مقیاس های بزرگ مثلا" 100 میلیون سال نوری ماده خاصیت دافعه دارد و همدیگر را از هم دور کرده و باعث ازدیاد سرعت انبساط جهان می شوند.
البته دلایل دیگری هم وجود دارد مبنی بر اینکه در کل کائنات می بایست حدود 100 برابر ماده مرئی ماده تاریک وجود داشته باشد یعنی درست مقداری که 1= Ω وعالم برای همیشه به انبساط خود ادامه خواهد داد که این مقداری است که کیهان شناسان بیشتر می پسندند.
محمد مسعود صحت بخش
