نجوم ایران

سحابی جبار (شکارچی)

در آسمان پائیز و زمستان می توان به حق گفت که جرمی به زیبایی سحابی جبار وجود ندارد چرا که به علت وسعت زیاد‚ آن را  حتی با چشم غیر مسلح می توان دید ولی اگر از یک دوربین دوچشمی و یا یک اپتیک آماتوری استفاده کنیم زیبایی آن بیشتر آشکار می شود.
سحابی جبار یا همان M42 همرا با M43 در زیر کمربند جبار قرار گرفته و خنجر جبار را در ذهن تداعی می کند. این سحابی حدود 1500 سال نوری از ما فاصله  دارد و از توده های ابری متشکل از گازهای نورانی  تشکیل شده که در آسمان یک درجه پهنا دارد و آنقدر زیباست که دل هر رصد گری را به شوق می آورد و نباید دیدن آن با یک اپتیک مناسب را ازدست داد.  این ناحیه از صورت فلکی جبار یعنی قسمت خنجر آن را سحابی ها و ستارگان نسبتا" جوان و داغ تشکیل می دهند و همین ستارگان جوان باعث درخشش این سحابی زیبا شده اند که از این دسته از ستارگان می توان به ستاره (  1 θ تتا  ) از قدر 5 اشاره کرد که در مرکز این سحابی قرار داشته و تازه  از گازها و غبارهای این ناحیه تشکیل شده است و یا ستاره  ( 2 θ تتا ) که آن هم در مرکز همین ناحیه و در کنار (تتا 1) قرار دارد و یا می توان به ستاره (آیوتا) در قسمت جنوب سحابی اشاره کرد که درخشانترین ستاره این ناحیه نیز هست و از قدر 3 می درخشد وستاره ای غولپیکر و داغ  با رنگ سفید و آبی است  ( این ستاره در نوک خنجر جبار قرار دارد). در شکل زیر ستاره (آیوتا) با شماره 1 مشخص شده است .

               

این سحابی از درون دوربین دوچشمی و یا تلسکوپ با رنگ سبز خوشرنگی (متمایل به آبی)  که حاصل طیف گازهای تشکیل  شده از اکسیژن با اتم های یونیده است مشخص است ولی با عکاسی از این سحابی می توان ترکیبی از رنگها همچون قرمز‚ زرد بنفش و غیره را نشان داد که این مسئله به  حساسیت های متفاوت چشم انسان با فیلم های دوربین های عکاسی باز می گردد.

 

          

طول سحابی جبار بسیار زیاد بوده (حدود 20 سال نوری ) و هنوز به دلیل کثرت گازهای موجود در آن می تواند ستارگان زیادی را در خود به وجود آورد و این مسئله سحابی جبار را به یک زایشگاه کیهانی بدل کرده است که اکثر دانشمندانی که بر روی چگونگی تشکیل ستارگان کار می کنند به این سحابی به دلیل همین خاصیت گفته شده توجه خاصی دارند. در ضمن سحابی جبار از نوع سحابی های نشری بوده که بر اثر مجاورت با ستارگان داغ درخشان شده و پرتو افکنی می کنند .
 برای رصد این سحابی لازم نیست زیاد به زحمت افتاد به شوند (علت) آنکه در فصل زمستان که صورت فلکی شکارچی یا همان جبار در حدود ساعت 8 شب که به موقعیت مناسب رصدی می رسد ‚ کافیست در زیر سه ستاره ای که در یک ردیف قرار گرفته و کمربند جبار را تشکیل می دهند و بسیار بارز و زیبا نیز هستند به دنبال جرمی مه آلود گشت که با چشم غیر مسلح همانطور که گفته شد مشخص است  و اگر اپتیک در دسترس بود این سحابی را در مرکز دید آن قرار داده و از دیدن رنگ چشم نواز آن لذت برد.

         

حمید رضا  گلکاریه