عدسي هاي گرانشي به زباني ساده
عدسي گرانشي را بايد يكي ديگر از نتايج نسبيت عام اينشتين دانست . اينشتن در سال 1936 به اين نكته اشاره كرد كه اگر دو ستاره از ديد ناظر زميني بر روي يك خط قرار گيرند ستاره و يا جرمي كه به ناظر زميني نزديكتر باشد حالت يك عدسي را به خود گرفته و تصويري متفاوت از ستاره يا جرم پشت سر خود به وجود مي آورد
و نتيجه آنكه ناظر زميني به جاي آنكه ستاره نزديكتر را فقط به صورت نقطه اي نوراني ببيند علاوه بر آن حلقه اي نوراني كه متمركز بر جايگاه حقيقي ستاره است نيز مي بيند (اين حلقه كه به حلقه اينشتين معروف است دور ستاره نزديك به ناظر زميني شكل مي گيرد) . اين حلقه چيزي جز توهم بصري نبوده و نيجه تاثير گرانشي ستاره و يا جرم نزديك به ناظر زميني بر ستاره يا جرم دوردست است البته لازم به ذكر است در بعضي كتب از اين پديده با نام سراب كيهاني ياد مي شود .(اين پديده معلول انحراف نور ستارگان و يا هرجرم ديگري در اطراف اجرام سنگين وزن فضايي است) به تصوير بالا توجه كنيد
علاوه بر آن بعضي اجرام بسيار پر جرم هستند كه تصاوير چند تايي از اجرام پشت سر خود به وجود مي آورند به طور مثال اگر خوشه كهكشاني بسيار پر جرمي بين ما و يك كوازار و يا هر جرم ديگري قرار داشته باشد نور كوازار و يا جرم ديگر در مسير خود كه به سمت ناظر زميني مي آيد در بين راه دستخوش ميدان گرانشي قدرتمند خوشه كهكشاني شده و خميده مي شود و تصاويري چندگانه از آن كوازار به وجود مي آيد(چند مورد از اين پديده مشاهده شده است).
و يا حتي اجرامي را مي توان رصد كرد كه در حالت عادي رصد آنها ميسر نبوده ولي بر اثر تاثيرات گرانشي جرم سنگين وزن ميان آنها و ناظر زميني نور آنها خميده شده و جرم مياني نقش يك عدسي را بازي مي كند و باعث بزرگنمايي اجرام شده و آنها نوراني تر به نظر رسيده و امكان مشاهده آنها ميسر مي شود.
موارد از اينگونه اجرام تا به امروز مشاهده شده است كه در نوشتاري ديگر در اختيار علاقه مندان قرار خواهد گرفت .
هاشم كلانتري
